Het gevoel van Organon

Nieuws

06-10-2010  De pillen zijn er, nu de ziekte nog

Farmaceutische be­drijven maken van kwaaltjes ziektes om hun geneesmidde­len te kunnen verko­pen. En dat lukt ze goed, stelt het Insti­tuut voor Verant­woord Medicijnge­bruik. "Een kwart van de medicijnen die we slikken is niet zinnig. Tal van klachten en kwa­len die vroeger werden beschouwd als behorend bij het leven zijn we gaan zien als een ziekte: drukke kinderen, de overgang, overgewicht. Het is een maat­schappelijke ontwikkeling in alle westerse landen. De industrie speelt daar handig op in door voor deze ziektes medicijnen aan te bieden. En door nieuwe ziektes te beden­ken." Aan het woord is Ruud Coolen van Brakel, directeur van het Instituut voor Verant­woord Medicijngebruik in Utrecht. Deels betaald door de overheid probeert het insti­tuut de kwaliteit, veiligheid en doelmatig­heid van geneesmiddelen en het gebruik er van te verbeteren. Die rol vraagt om een kritische houding, vooral ten aanzien van de farmaceutische industrie. Onder de naam 'Sellling sickness', het verkopen van ziekte, houdt het instituut morgen en over­morgen een congres dat wereldwijd veel aandacht krijgt.

Farmaceutische bedrijven verkopen dus ziektes?
"Bij een nieuw geneesmiddel hoort een af­zetmarkt. Als die er niet of onvoldoende is, dan wordt die gecreëerd, want met de ont­wikkeling van een nieuw medicijn zijn mil­joenen gemoeid. Neem dapoxetine. Dat is een mislukt antidepressivum, dat wel goed bleek te werken tegen snel klaarkomen bij mannen. Inmiddels is het in Finland en En­geland op de markt. Dan denk ik: hallo, moeten we daarvoor met z'n allen gaan be­talen? Er zijn toch wel ergere ziektes? Een ander voorbeeld zijn schimmelnagels. Daar­voor heeft je huisarts een goed middel, zo luidde een aantal jaren geleden de bood­schap van een reclamecampagne. Een jaar nadat de spotjes waren uitgezonden ge­bruikten 12.000 mensen dit middel, dat wordt vergoed door de verzekeraars. Dit soort reclame is overigens een slimme ma­nier van bedrijven om het reclameverbod te omzeilen dat geldt voor medicijnen die alleen op recept verkrijgbaar zijn. Wat ons betreft wordt dit zo snel mogelijk verbo­den."

Als zorgverzekeraars dit soort middelen niet vergoeden, dan is er toch niet zo veel aan de hand?
"Dan nog kost het ons allemaal geld omdat het beslag legt op de tijd van de huisarts en dat huisartsbezoek wordt wel vergoed.

Het trekt extra patiënten. Bovendien ver­sterkt deze ontwikkeling het vermarkten van ziektes. Er is echt sprake van een glij­dende schaal. In de nieuwste handboeken voor medici wordt zelfs verlegenheid als een aandoening gezien. Waarvoor uiter­aard medicatie bestaat. Het lijkt wel of di­versiteit van mensen niet meer wordt geac­cepteerd: ben je geen doorsnee- Nederlan­der dan moet je behandeld worden."

Maar dat is toch niet allemaal de schuld van farmaceutische bedrijven?
"Ons doel is niet de farmaceutische indus­trie zwart te maken. Er is ooit voor geko­zen om medicijnen te laten ontwikkelen door commerciële bedrijven. Dat is een ge­geven. Dat heeft zijn goede kanten, maar er gaan ook perverse prikkels van uit en daar vragen wij aandacht voor. Je kunt we­zenlijke gezondheidsbevordering niet over­laten aan de commercie. Als een medicijn bij voorbaat niet rendabel genoeg is, dan komt het er niet. Farmaceutische bedrijven hebben als eerste doelstelling om zo veel mogelijk winst te maken. Dat is op zichzelf legitiem en dat doen ze goed."

Ouders met kinderen die ernstige ADHD heb­ben zullen niet blij zijn met u.
"Er is altijd een kleine groep die echt ziek is en geholpen moet worden. Dat maakt de discussie ook zo lastig. Wat de industrie doet is ziektes vermarkten en de marges oprekken."

Maar Nederlanders zijn toch helemaal niet zo tuk op het slikken van medicijnen?
"Dat wordt vaak beweerd, maar dat is niet meer zo. De consumptie van medicijnen is al jaren stijgende. Het aantal mensen dat de huisarts met een recept verlaat, heeft heel lang onder de 50 procent gelegen, maar inmiddels is dat ver boven de 60 pro­cent."

De kosten voor medicijnen zijn de laatste tijd desondanks gedaald.
"Omdat alleen nog de goedkoopste varian­ten worden vergoed. Daarmee heeft de overheid de laatste tijd de stijgende zorg­kosten nog enigszins weten aan te pakken. Maar alle prijsmaatregelen zijn nu wel zo'n beetje gebruikt. Kostenbesparing moeten we nu echt gaan zoeken in volumebe­perking, in minder onnodige pillen slik­ken. Jaarlijks wordt voor 5 miljard aan receptplichtige medicijnen geslikt in Ne­derland. Ongeveer een kwart daarvan is achteraf bekeken te bestempelen als niet zinnig."

De Mexicaanse griep, is die ook verkocht?
"Ja, dat is een fantastisch voorbeeld. De Mexicaanse griep heeft goed laten zien hoe beïnvloedbaar we zijn als burgers. De angst voor een ziekte is groot. De over­heid heeft voor honderden miljoenen eu­ro’s vaccins ingekocht. Voor niets. We had­den van tevoren kunnen weten dat die griep helemaal niet zo erg was, want op het zuidelijk halfrond waren de gevolgen heel klein gebleven. Op dat soort momen­ten moet de politiek 'ho' zeggen, maar die ging er dus in mee helaas."

Een arts zit klem tussen de farmaceutische in­dustrie en mondige patiënten die informatie halen van internet. Hoe blijf je als medicus overeind?
"Artsen zijn doorgaans best kritisch en er is veel onafhankelijke informatie beschik­baar over medicijnen. Maar dagelijks zijn er namens de fabrikanten zo’n 1.200 artsen­bezoekers op pad. Om medici bij te praten over nieuwe medicijnen. Fabrikanten orga­niseren congressen, nascholingen. Als die allemaal geen commercieel nut hadden, dan zouden ze er niet zijn. Farmaceutische bedrijven besteden jaarlijks 1 miljard euro aan marketing. Wat ons betreft ontvangen artsen geen artsbezoekers. Natuurlijk zijn artsen ontvankelijk voor nieuwe ontwikke­lingen, want ze hebben het beste met hun patiënten voor. Maar nieuw betekent altijd 'duur' en niet altijd 'beter'. Zo lijkt de nieu­we generatie anti-trombotica een hele vooruitgang: een pil in plaats van regelma­tig naar de trombosedienst. Maar die pillen zijn ontzettend duur, het betekent jaarlijks 700 tot 800 miljoen euro extra. Het voor­deel van de trombosedienst is dat die pa­tiënten onderzoekt en in de gaten houdt. Het is maar de vraag of mensen de nieuwe medicijnen slikken, daarop is minder zicht."

De industrie trekt zich nergens wat van aan?
"De afgelopen tien jaar is er veel vooruit­gang geboekt. Zo is nu duidelijk wat de commercie wel en niet kan doen richting artsen. Er is meer transparantie over hoe beïnvloeding door de farmaceutische in­dustrie werkt. Tegelijkertijd zijn we er nog lang niet. In de Verenigde Staten worden al­le betalingen van de industrie aan medici en klinieken precies bijgehouden. Dat zou­den we ook in Nederland moeten invoe­ren. Als patiënt kun je daarmee nagaan hoe onafhankelijk een arts of instelling is. Niet elke patiënt zal dergelijke registers doorpluizen, maar er gaat in ieder geval een preventieve werking van uit."


bron:  Brabants Dagblad | Auteur: Niek Opten
Dit bericht is 1793 maal bekeken


Interessante kennis

Merck & Co is de op n na grootste leverancier van medicijnen in wereld. Hun streven is om hun markt uit te breiden naar groeimarkten zoals China, India en Japan. Een uitdaging want de wereldbevolking neemt snel toe!