Het gevoel van Organon

Nieuws

07-08-2010  Organon mag hopen, maar het is lastig

Kan Merck de halvering van Organon doorzetten als de raad van commissarissen van het Osse bedrijf zich blijft verzetten? De zaak is zeker niet kansloos. De onderzoeksafdeling van Organon te Oss moet dicht, zo heeft Merck, de Amerikaanse moedermaatschappij, besloten. Volgens de bestuurder van Organon is het besluit onomkeerbaar. Merkwaardig, want hij moet weten dat de ondernemingsraad adviesrecht heeft en de raad van commissarissen het besluit moet goedkeuren. De wet en Organon's statuten laten daarover geen enkele twijfel bestaan. De Amerikaanse moeder kan beslissen wat ze wil maar de onderzoeksafdeling valt onder de Nederlandse dochtermaatschappij en die moet daarover volgens het boekje besluiten. Het is duidelijk dat er procedurele fouten zijn gemaakt. De ondernemingsraad heeft daarom een rechtszaak aangespannen en twee van de drie commissarissen hebben zich openlijk tegen het besluit gekeerd.

Wat gebeurt er als de OR de rechtszaak wint en de raad van commissarissen voet bij stuk houdt? Volgens sommigen zal de Amerikaanse moeder uiteindelijk toch haar zin kunnen doordrijven door de juiste procedure te volgen. Anderen denken dat het verzet de zaak op kan houden. Dat creëert dan wel een onderhandelingspositie om voor Organon tot een beter resultaat te komen. De uitkomst is moeilijk te voorspellen want er speelt veel meer dan alleen de vraag of de juiste procedure wordt gevolgd. De bevoegdheden van de OR en de raad van commissarissen zijn natuurlijk niet bedoeld als louter procedurele hobbels. Ze geven vorm aan het in Nederland geldende uitgangspunt dat bij belangrijke besluiten een integrale weging van alle betrokken belangen (dus ook van werknemers) dient plaats te vinden. Evenwichtig en deugdelijk ondernemingsbestuur vereist dat aan deze belangen recht wordt gedaan.

In de VS wordt doorgaans anders gedacht over goed ondernemingsbestuur. Grof gezegd: het creëren van aandeelhouderswaarde staat voorop. Er is veel aandacht voor de positie van de aandeelhouders en weinig begrip voor standpunten van de Nederlandse medezeggenschap en commissarissen. Richard Clark, bestuursvoorzitter van Merck, opent het jaaroverzicht 2009 dan ook met 'Dear shareholders'. Gerard Kleisterlee, de baas van Philips, richt zich daarentegen tot 'Alle belanghebbenden'.

Een ander probleem is dat de medezeggenschap zoals Nederland en ook Duitsland die kennen, slecht past bij multinationale ondernemingen. Ondernemingen als Merck opereren op wereldschaal maar het ondernemingsrecht is grotendeels nationaal van karakter. De besluitvorming over Organon moet dus naar Nederlands recht worden beoordeeld want het is een Nederlandse vennootschap. Maar tegelijkertijd is zij ook onderdeel van een internationaal concern. Houdt dat in dat een op zichzelf gezonde onderneming mag worden geofferd om elders meer winst te maken? Of is dat onbehoorlijk bestuur? De Hoge Raad heeft een vuistregel: het concernbelang mag niet op voorhand prevaleren boven de andere belangen van de vennootschap.

Zo bezien kan de bestuurder van Organon zich dus niet verschuilen achter de instructies uit Amerika. Hij heeft een eigen verantwoordelijkheid om te handelen in het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. Dat is nog niet zo simpel, want in de rechtspraak wordt ook erkend dat het belang van de vennootschap mede wordt bepaald door het concern waarvan zij deel uitmaakt. De alternatieven van de OR mogen daarom van de hand worden gewezen als ze niet in de concernstrategie passen. Dat neemt niet weg dat over mogelijk massa-ontslag bij Organon de bestuurder in Nederland beslist met inachtneming van de Nederlandse spelregels. Ook als de buitenlandse moedermaatschappij hem geen speelruimte geeft, kan de Nederlandse bestuurder door de rechter op de vingers worden getikt. Het besluit kan worden teruggedraaid en de uitvoering opgeschort. Een bestuurder die zijn verantwoordelijkheid niet kan waarmaken, loopt ook risico in andere procedures verzeild te raken en zelfs aansprakelijk te worden gesteld.

Ook als het Nederlands recht de de door Merck gewenste sluiting blokkeert, is het pleit nog niet gewonnen. Organon heeft immers niet de speelruimte van een zelfstandige onderneming. Het concern kan ervoor zorgen dat de financiering te krap wordt voor innovatie of dat researchopdrachten naar elders gaan. De 'Organezen' moeten dan hopen dat Merck geen loze woorden op haar website heeft staan en dat ze écht 'ethisch en integer te werk wil gaan door wetten en regelgeving na te leven'.

Adriaan F.M. Dorrestijn is hoogleraar internationaal ondernemingsrecht aan de Universiteit van Utrecht.


bron:  Brabants Dagblad | Auteur: Adriaan Dorresteijn
Dit bericht is 1506 maal bekeken


Interessante kennis

Merck & Co is de op n na grootste leverancier van medicijnen in wereld. Hun streven is om hun markt uit te breiden naar groeimarkten zoals China, India en Japan. Een uitdaging want de wereldbevolking neemt snel toe!