Het gevoel van Organon

Nieuws

23-06-2011  Verhitte strijd om een ijskoude sanering

Nederland zag een jaar lang hoe Organon als één man knokte tegen een ijskoude sanering door Merck&Co. In werkelijkheid ontbrak elk strijdplan en vlogen de

directie en de commissarissen elkaar in de haren. Ze verschillen zelfs van mening over wie het farmabedrijf heeft gered. 'Het was horror, een hallucinerende sessie', zegt een manager van de onderzoeksafdeling in Oss, doelend op de middag van 8 juli vorig jaar. Circa duizend 'Organezen' staan om 14.00 uur bijeengepakt in een sportzaal in Oss. Twee topmanagers van Merck heten iedereen welkom en tonen op een dia de nieuwe, mondiale organisatie voor onderzoek en ontwikkeling van nieuwe medicijnen van het Amerikaanse moederconcern Merck&Co. 'Kijkt u even goed. Organon staat hier niet op', klinkt het droog. De stilte is oorverdovend. 'Ik wil het nooit meer', zegt dezelfde manager. 'Stonden we daar weer met z’n allen.' Hij doelt op een bijeenkomst een paar jaar eerder met Hans Wijers, ceo van AkzoNobel. Daar overrompelt Wijers Organon met de mededeling dat hij het farmabedrijf toch niet naar de beurs brengt, maar verkoopt aan Schering-Plough, dat later is opgeslokt door Merck. In

die sporthal komt op 8 juli de woede van destijds opnieuw tot leven. 'Er ontstond een sfeer van, we laten ons niet nóg eens naaien.'

De 'Organezen' gaan geschokt naar huis. Door de sluiting van de afdeling onderzoek en ontwikkeling verdwijnt het hart uit het farmabedrijf. Bovendien gaat ook de productie van medicinale stoffen op de schop. Schering-Plough had al honderden banen geschrapt en nu gaan nog eens 2175 van de 4500 banen verloren, waarvan ruim 1100 onderzoeksbanen.

Hoe ging het verder na 8 juli? Partijen betrekken de loopgraven. De raad van commissarissen van MSD Organon Nederland en de ondernemingsraad verzetten zich

omdat de directie het saneringsbesluit onherroepelijk noemt. De or maakt de zaak aanhangig bij de Ondernemingskamer. De rechter komt er echter niet aan te pas omdat vertegenwoordigers van alle partijen begin september toetreden tot een 'adviesraad'. Die zal tot eind december (2010) zoeken naar alternatieven voor de sluiting van de afdeling Onderzoek. Eind december volgt verlenging met zes weken waarin Merck exclusieve onderhandelingen voert met 'Partij X', naar verluidt het Zuid-Afrikaanse Aspen, producent van merkloze medicijnen.

Medio februari blokkeert het concern plots de overname van delen van Organon door Partij X. Or, commissarissen en vakbonden in de adviesraad zijn niet gekend

in dit besluit. Via een kort geding halen ze hun gelijk, maar opnieuw onderhandelen met Partij X is zinloos. Ze slepen er een gelijkwaardig alternatief uit: 'Plan B.' Dat komt van de directie: maak van Organon een ontwikkelingscentrum voor bestaande medicijnen voor opkomende markten. Dat sluit mooi aan op een te vormen life-sciencespark nabij Organon. Daar kunnen ontslagen werknemers van 'Onderzoek' in eigen bedrijfjes hun werk voortzetten.

Begin maart stemt Merck in met het plan en vandaag is bekend geworden dat de financiering voor het life-sciencespark rond is. Eind goed al goed, lijkt het. Maar er staan nog vragen open. Wat waren eigenlijk het strijdplan, de strategie en de tactiek van directie, personeel, commissarissen en vakbonden? Waarom veranderde Merck volledig van standpunt: van koude sanering naar een ontwikkelingscentrum, geflankeerd door een life-sciencespark?

Om kort te zijn: er was geen strijdplan en al helemaal geen eendrachtig optreden tegenover moederconcern Merck. Dit blijkt uit een reconstructie aan de hand van gesprekken van deze krant met direct betrokkenen, die anoniem wensen te blijven. 'We stapten naar de Ondernemingskamer om Merck aan de onderhandelingstafel te krijgen', zegt een or-lid. 'Dreigen is het enige wat werkt bij Merck. Verder zouden we wel zien.' Bij de advocaten die de ondernemingsraad, de commissarissen en de vakbonden hebben bijgestaan, klinkt hetzelfde geluid. 'Er was geen masterplan, de gebeurtenissen volgden elkaar op.'

Bij de raad van commissarissen moest advocaat Peter Wakkie, bekend van de fraudezaak van Ahold in de VS, de commissarissen eind juli op hun goedkeuringsrecht wijzen omdat ze daarvan niet allemaal op de hoogte waren. Merck had evenmin een plan de campagne toen de commissarissen en de or de hakken

in het zand zetten. 'Merck was onthutst', zegt een bron nabij de directie.

Van gezamenlijk optrekken naar het moederconcern was geen sprake bij de or, de commissarissen en de vakbonden. Er was geen gezamenlijkheid zoals bij Corus in IJmuiden enkele jaren geleden. Toen dat staalbedrijf het Britse moederconcern voor de Ondernemingskamer sleepte, streden de lokale directie en de commissarissen van Corus Nederland zij aan zij. Bij Organon hebben de lokale directie en de raad van commissarissen, die normaal gesproken in elkaars verlengde opereren, forse onenigheid gekregen. Volgens bronnen rond de directie is Organon-directeur Hans Kortlever in juli ziedend over de 'activistische' opstelling van de commissarissen en over krantencitaten van Paul Brons, voorzitter van de raad van commissarissen. Hij zegt daarin te zijn overdonderd door het saneringsbesluit. Volgens een adviseur van de directie was Brons ruim tevoren uitgebreid ingelicht.

Behalve de directie reageert ook de afdeling Onderzoek heftig op de opstelling van commissarissen en or. 'Zolang de zaak van de or nog niet voor de rechter was, konden we niets doen om delen van Organon te verkopen of buiten het bedrijf

door te starten', zegt een manager van de afdeling Onderzoek. 'We waren daar namelijk met de directie al enige tijd vóór 8 juli mee bezig. Met instemming van Merck. Want we wisten al veel eerder dan 8 juli van de plannen van Merck. Het frustrerende was dat we die pogingen moesten staken onder druk van de or en de commissarissen.

'De ruzie tussen Kortlever en Brons loopt zo hoog op, dat Kortlever eind augustus terugtreedt en wordt vervangen door Joep Pluymen, hoofd 'human resources' van MSD Europa. MSD is de naam van de Europese organisatie van Merck&Co. Bronnen rond de commissarissen en de or stellen dat de begin september gevormde adviesraad er is gekomen onder druk van de rechtszaak. Bronnen nabij de directie weerspreken dat weer. 'Merck had geen probleem met de

rechtszaak. We zaten de dag ervoor in een hotel in Amsterdam en waren druk met de voorbereiding. We hoorden pas om negen uur in de avond over de adviesraad en

zijn toen naar huis gegaan.'

De adviesraad is overigens een initiatief van directeur Joep Pluymen om de reddingspogingen voor Organon, die waren geblokkeerd door de juridische acties van de or, snel te hervatten. Hij roept daartoe op 2 september alle partijen bijeen voor overleg op een geheime locatie, het Sheraton hotel op Schiphol. Over de maanden daarna is weinig bekend omdat de leden van de adviesraad hebben getekend voor geheimhouding 'voor het leven'. Volgens bronnen in de raad is de opdracht weinig simpel. Gestreefd wordt naar een combinatieverkoop van onderzoek en productie. Onderzoek kost namelijk alleen maar geld en is daardoor niet 'los' te verkopen. Merck eist behoud van een fors belang in verkochte onderdelen. Want de koper gaat medicinale stoffen produceren voor Merck terwijl de Amerikanen zelf eindverantwoordelijk blijven voor de kwaliteit ervan.

Naar verluidt hebben zich eerst een paar 'gekken' en enkele 'serieuze kandidaten' gemeld. Een daarvan is een Nederlands consortium met APG en LSP. Leden van dit consortium en van de adviesraad ervaren in die maanden dat Merck geen helder beeld heeft van Organon. Ze spreken van 'schuivende panelen' door 'voortschrijdend inzicht' bij de Amerikanen. Bovendien spreekt Merck niet met één mond, maar roeren de divisies onderzoek, verkoop en productie van het concern zich onafhankelijk van elkaar. 'Merck was een veelkoppig monster', zegt een or-lid. 'Tot en met november was Merck positief, daarna ging het terugtrekkende bewegingen maken', zegt een lid van de adviesraad. 'Want de productie en de verkopen bij de Amerikanen vielen in die periode tegen. Vanuit de divisies productie en verkoop gingen stemmen op naar de top van Merck om $3 mrd aan verkopen van Organon niet weg te geven.'

Merck hakt medio februari de knoop door. Het concern blokkeert de overname van delen van Organon door Partij X. Personeel, commissarissen en vakbonden reageren geschokt. Dit hadden ze niet voorzien. Het ging toch goed? Gekibbel

'Als Merck heel goed gedraaid had, hadden ze het wel laten doorgaan', zegt een van de advocaten. 'Maar Merck kreeg per 1 januari een nieuwe ceo: een jurist, en die vermijdt alle risico's. Daarom is het besluit negatief uitgevallen.'

'Er is geen moment een deal in zicht geweest. De complexiteit ervan heeft Merck tegengehouden', klinkt het vanuit de directie. 'Partij X ging de zaken daarom

vereenvoudigen, maar daardoor bleven er steeds minder volume en werkgelegenheid over. Ook wij waren negatief over een uitgekleed scenario', klinkt het bij Onderzoek. Het gekibbel gaat door tot op het kort geding op 4 maart in Amsterdam. 'Die rechtszaak was vooral symbolisch', zegt een vakbondsbestuurder.

'Met de gemaakte rekensommen kun je eindeloos ruziemaken over aannames. De sommen kloppen altijd, maar welke aanname ligt eronder?'

'We wisten dat de rechter nooit zou zeggen: Merck, u moet het bod accepteren', zegt een van de advocaten. En met nogmaals onderhandelen zou Merck na drie weken kunnen zeggen: 'We hebben ons best gedaan, maar helaas'. Via de rechter hielden we druk op de ketel om Merck te dwingen een alternatief plan voor Organon meer substantie te geven.' Bronnen rond de directie lachen hierom. Ze benadrukken dat het alternatieve plan, 'Plan B', Organon als ontwikkelingscentrum, afkomstig is van directeur Joep Pluymen. Die lanceert dat plan via een persbericht op 3 maart, precies één dag voor het kort geding en zonder overleg over dat plan te plegen met commissarissen en or.

'Toen het misging met Partij X, hebben de commissarissen getracht Joep tegen te houden om met Plan B naar buiten te gaan. Ze hebben gedreigd met van alles', zegt een adviseur. Plan B betekent dat 100 van de 1100 onderzoeksbanen naar de

productie gaan. Van de resterende 1000 blijven er 486 en gaan er 540 weg. Met de hoop dat die mensen een nieuw bestaan vinden binnen het life-sciencespark. Wie heeft het concern nu gered? De adviesraad, het life-sciencespark en Plan B zijn initiatieven van Merck en de lokale directie. Zonder de beleidswijziging van Merck om zich meer op opkomende markten te richten, was Organon geen 'developmentcenter' geworden. 'Maar zonder oppositie was 1 januari het licht uitgegaan,' klinkt het in de or. 'Door het aanhoudende verzet is het maximale eruit gehaald', zegt een advocaat. 'Als or en commissarissen niets hadden gedaan, was iedereen geslacht.' Een vakbondsbestuurder ziet het anders. 'Het personeel is de winnaar. Het was voor hen een lijdensweg. Uitzonderlijk hoe die mensen zich al die tijd keurig hebben gedragen.'


bron:  Financieel Dagblad | Auteur: Henk Engelenburg
Dit bericht is 1653 maal bekeken


Interessante kennis

Merck & Co is de op n na grootste leverancier van medicijnen in wereld. Hun streven is om hun markt uit te breiden naar groeimarkten zoals China, India en Japan. Een uitdaging want de wereldbevolking neemt snel toe!